بِسْم ِ‌اللهِ‌ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ (1)‌

به نام خداوند بخشنده مهربان

نكته ها

* در میان اقوام و ملل مختلف ،‌ رسم است كهكارهای مهم و با ارزش را به نام بزرگی از بزرگان خویش كه مورد احترام و علاقهآنهاست ،‌ آغاز می كنند تا آن كار میمون و مبارك گردد و به انجام نیك رسد . مشركانبه نام بت ها و طاغوت ها ، و مومنان با نام خدا و به دست اولیای خدا ،‌ كار راآغاز می كنند . چنان كه در جنگ خندق ،‌ نخستین كلنگ را رسول خدا (ص) بر زمین زد . ¹

* بسم الله الرحمن الرحیم ،‌ سرآغاز كتاب الاهیاست . «‌ بسم الله » نه تنها در ابتدای قرآن ، بلكه در آغاز تمام كتاب های آسمانیبوده است و در سر لوحه كار و عمل همه انبیا قرار داشت . هنگامی كه كشتی نوح (ع) درمیان امواج طوفان به راه افتاد ،‌ نوح (ع) به یاران خود گفت : سوار شوید كه «‌بسمالله مجریها و مرسیها »‌² حركت و توقف این كشتی با نام خداست . سلیمان(ع) نیز چون ملكه سبأ را به ایمان فرا خواند ، دعوتنامه خود را با جمله « بسم اللهالرحمن الرحیم »‌³ آغاز كرد .

* امیر مومنان علی (ع) فرمود : « بسم الله »‌ ،‌مایه بركت كارها و ترك آن موجب نافرجامی است . همچنین آن حضرت به شخصی كه «‌ بسمالله » را می نوشت ، فرمود :‌« جَوِّدها ؛‌ آن را نیكو بنویس »⁴ درحدیثی دیگر آمده است :‌»بسم الله» را فراموش نكن ،‌ حتی در نوشتن یك بیت شعر ⁵

* بر زبان آوردن نام خدا در آغاز هر كاری سفارششده است ؛‌ در خوردن و خوابیدن و نوشتن ، سوار شدن بر مركب و مسافرت و بسیاریكارهای دیگر . حتی اگر حیوانی بدون نام خدا ذبح شود ،‌ مصرف گوشت آن حرام است واین رمز آن است كه خوراك انسان موحد نیز باید جهت الاهی داشته باشد .

* « بسم الله » نشان فرد مسلمان است كه باید همهكارهای او رنگ الاهی داشته باشد ؛‌ چنان كه محصولات و كالاهای ساخت یك كارخانههمگی نشان و علامت آن كارخانه را دارد ؛ خواه كوچك باشد یا بزرگ . نیز پرچم هركشوری بر فراز ادارات و مدارس و پادگان های آن كشور افراشته است ؛ هم بر فراز كشتیهای آن كشور در دریاها و هم بر روی میز اداری كارمندان .

* امام رضا (ع) فرمود : « بسم الله » یعنی نشانبندگی خدا را بر خود می نهم . ⁶

سیمای بسم الله

« بسم الله » نشانگر رنگ و صیغه الاهی و بیانگرجهت گیری توحیدی ما است .

« بسم الله »‌ رمز توحید است . ذكر نام دیگرانبه جای نام خدا رمز كفر ،‌ و قرین كردن نام خدا با نام دیگران ، نشانه شرك است .نه در كنار نام خدا و نه به جای نام او ،‌ نام دیگری را نبریم ⁷.

« بسم الله »‌ رمز بقا و دوام است ؛‌ زیرا هر چهرنگ خدایی نداشته باشد ،‌ فانی است . ⁸

« بسم الله »‌ رمز عشق به خدا و توكل به اوست .به كسی كه رحمان و رحیم است عشق می ورزیم و كارمان را با توكل به او آغاز می كنیم، كه بردن نام او سبب جلب رحمت است .

« بسم الله »‌ رمز اظهار نیاز به درگاه الاهیاست .

« بسم الله »‌ نخستین گام در مسیر بندگی وعبودیت است .

« بسم الله »‌ مایه فرار شیطان است . كسی كه بهخدا تمسك می جوید ،‌ شیطان در او كارگر نمی افتد .

« بسم الله »‌ عامل بیمه شدن كارها است .

« بسم الله »‌ ذكر خدا ست ،‌ یعنی خدایا من تورا فراموش نكرده ام .

« بسم الله »‌ بیانگر انگیزه ماست ،‌ یعنی خدایاهدفم تو هستی نه مردم ،‌ نه جلوه ها و نه هوس ها .

« بسم الله »‌ كلامی است كه سخن خدا با مردم وسخن مردم با خدا ،‌ با آن آغاز می شود .

پیام ها:

1- آغاز كتاب با نام خدا ،‌ یعنی هدایت تنها بااستعانت از او محقق می شود :‌ « بسم الله »‌ ؛

2- رحمت الاهی همچون ذات او ابدی و همیشگی است :« الله الرحمن الرحیم » ؛

3- بیان رحمت الاهی در قالب «‌ رحمان » و «‌رحیم» ،‌ نشان از رحمت گسترده الاهی در دنیا و آخرت دارد : « الرحمن الرحیم » ؛‌

4- رحمان و رحیم در آغاز كتاب ، نشانه این استكه قرآن جلوه ای از رحمت الاهی است :‌» الرحمن الرحیم » ؛‌

--------------------------------------------------------------------------------------

3- نمل ( 27)‌ : 30                        4-كنز العمال ، حدیث 29558 .

5- تفسیر برهان ، ج 1 ، ص 43                 6- تفسیر نور الثقلین

7- نه فقط ذات او ، بلكه نام او نیز از هر شریكی منزه است ؛«‌سبح اسم ربك الاعلی »‌ حتی آغاز كار به نام خدا و محمد (ص) ممنوع است . اثباتالهداه ، ج 7 ، ص 482

8- قصص (‌28)‌ : 88 « كل شی ء‌هالك الا وجهه »‌